Prindėr, lėreni mėnjanė dajakun...
Ndonjėherė kemi dėgjuar prindėrit tanė tė thonė tė bindur se nuk kanė vėnė kurrė dorė mbi fėmijėt dhe tė tjerė qė kanė thėnė: "Druri ka dalė nga
xheneti".
Tė rrisėsh njė fėmijė nuk ėshtė e lehtė, madje ndonjėherė duke dashur ta edukojmė nė mėnyrėn mė tė mirė, rrezikojmė tė ndikojmė negativisht nė
personalitetin e tij. Sipas njė studimi pėr zhvillimin e fėmijėve, tė kryer nga gjashtė universitete amerikane, kjo vlen veēanėrisht kur fėmija
ndėshkohet fizikisht.
Ndaj, kur u flisni tė vegjėlve, pėrpiquni tė zgjidhni fjalėt e duhura, qė njėkohėsisht tė jenė sa mė bindėse. Fėmijėt janė tė ndryshėm, ka nga ata qė
nuk bien dakord me prindėrit, por janė tė detyruar tė bėjnė si thonė tė rriturit, sepse nė tė kundėrt mund tju shkulen veshėt. Ka tė tjerė qė janė
shumė tė llastuar dhe nuk duhet ti prekė askush me dorė, pėrveē prindėrve, tė tjerė qė kanė ngrėnė ndonjė dackė, por pa problem dhe nė fund janė
fėmijėt qė nuk janė prekur kurrė me dorė. Pse prindėrit i rrahin fėmijėt: pėr ti edukuar, apo pėr ti ndėshkuar? Njė studim i kryer nga disa
universitete amerikane ka arritur nė pėrfundimin qė ndėshkimet fizike i bėjnė fėmijėt mė agresivė dhe vonojnė zhvillimin e tyre mendor.
"Rezultatet tona tregojnė qartė qė tė rrahurat ndikojnė seriozisht nė formimin dhe zhvillimin e fėmijėve. Fėmijėt vuajnė shumė kur keqtrajtohen nga
prindėrit. Kjo mund tė ndikojė nė sjelljen e tyre, nė shėndetin fizik ose mendor, nė vlerėsimin pėr veten, si dhe nė mbarėvajtjen nė shkollė.
Gjithashtu mund tė ndikojė edhe nė mėnyrėn se si ata shoqėrohen me tė tjerėt", thotė Lisa Berlin, shkencėtare e qendrės pėr fėmijė nga universiteti
"Duke" nė Fial e pa lejuarolinėn e Veriut. Rezultatet e studimit (kėtij tė fundit iu nėnshtruan fėmijė nga mosha 5 deri nė 16 vjeē), u publikuan nė
revistėn "Child Development".
Nė studim u morėn nė konsideratė disa Fial e pa lejuarakteristika: etnia, mosha, edukimi dhe gjinia e fėmijėve. Gjithsesi asnjėra prej kėtyre Fial e
pa lejuarakteristikave nuk ndikoi te rezultatet, ndėrkohė qė u zbulua se fėmijėt qė ishin rrahur nga prindėrit rrezikonin trefish tė shfaqnin sjellje
antishoqėrore nė krahasim me ata qė nuk ishin ndėshkuar fizikisht. Gjithashtu fėmijėt e keqtrajtuar nga prindėrit arritėn rezultate tė mira nė testet
e matjes sė aftėsive njohėse.
Nė njė studim tjetėr, i kryer nga universiteti "Duke" dhe i publikuar nė tė kaluarėn nga e njėjta revistė, u ekzaminuan efektet e ndėshkimeve fizike
tė fėmijėve qė tashmė kishin hyrė nė moshėn e adoleshencės. Nga studimi, ku ishin pėrfshirė 750 fėmijė nga mosha 5 deri nė 16 vjeē, u zbulua se nė
pjesėn mė tė madhe tė rasteve, ndėshkimi fizik ishte reduktuar me rritjen e fėmijės. Megjithatė, te familjet ku ndėshkimi ishte i vazhdueshėm,
studiuesit vunė re se fėmijėt ishin mė tė prirur tė kishin probleme nė sjellje, nė krahasim me ata qė me kalimin e viteve nuk ishin ndėshkuar mė. "Pas
daljes sė kėtyre rezultateve, specialistėt e shėndetit mendor dhe ata qė punojnė me familjet, duhet tė inkurajojnė prindėrit tė heqin dorė njėherė e
pėrgjithmonė nga pėrdorimi i dhunės fizike. Gjithashtu duhet ti ndihmojmė prindėrit tė pėrdorin strategji tė tjera pėr tė korrigjuar tė vegjlit e
tyre. Prindėrit mendojnė se ndėshkimi fizik i bėn fėmijėt tė jenė mė
tė kujdesshėm dhe mė tė dėgjueshėm. Fatkeqėsisht, ata nuk e dinė se te tė vegjlit ky fenomen mbjell frikė dhe dėshirė pėr hakmarrje", ka shpjeguar
Jennifer Lansford, qė ishte edhe koordinator i studimit.
Prindėrit duhet tė kenė kujdes nė ekuilibrimin e sjelljeve tė tyre dhe nė marrėdhėniet me fėmijėt duhet tė jenė tė qėndrueshėm emocionalisht, si dhe
tė kenė mirėkuptim dhe komunikim tė hapur me ta. Nuk duhet tė kėrkojnė nga fėmijėt qė tė jenė tė pėrkryer, por tė jenė me sjellje normale. Nuk duhet
tė ndėshkojnė ēdo sjellje e veprim tė fėmijės, sepse fėmijėt e kėtyre prindėrve rriten si qenie tė varura prej tė tjerėve, pa iniciativė dhe tė
depersonalizuar. Qė tė kemi njė individ apo njė shoqėri tė shėndoshė duhet pasur kujdes nga keqtrajtimet fizike dhe psikike tė fėmijėve, sepse fėmijėt
e tillė shpesh kanė tendencė tė bėhen individė tė dhunshėm e agresivė nė tė ardhmen.
|
![[*]](images/davis/default_icon.gif){kind=icon}
